නිවස > කාළීන සිදුවීම්, දුටුගැමුණු බළකාය > නිවැරදි සිංහල භාවිතය 2

නිවැරදි සිංහල භාවිතය 2

සන්ධි ක්‍රම

වචන දෙකක් එකතු වී එක වචනයක් නිර්මාණය වීම සන්ධි නම් වේ. මෙහිදී මුල වචනය පෙර පදය ලෙසත්, පසු වචනය අපර පදය ලෙසත් සැලකෙන අතර පෙර පදයේ අග අකුර සහ අපර පදයේ මුල අකුර එකට බැඳී සන්ධිය නිර්මාණය වේ. සන්ධි වල ප්‍රධාන ක්‍රම තුනකි. ලෝපය, ආදේශය හා රූප ඒ ක්‍රම තුනයි. එම ක්‍රම තුන යටතේ එන සන්ධි දහයක් ගැන විස්තර වේ.

ලෝප
1. ස්වර සන්ධිය
පෙර පදයේ ගාත්‍රාක්ෂරය හා අපර පදයේ මුල් ස්වරය එක්වීමෙන් එන සන්ධිය.
උදා: නිල් + අඹර = නිලඹර, එක් + ඇස් = එකැස්

2. පූර්ව ස්වර ලෝප සන්ධිය
සන්ධි වන පද දෙකෙන් පෙර පදයේ අගට එන ස්වරය ලොප් කර අපර පදයේ මුල් ස්වරය හා බැඳීම පූර්ව ස්වර සන්ධියයි
උදා: සුර + ඉඳු = සුරිඳු, දකුණු + අත = දකුණත

3. පරස්වර ලෝප සන්ධිය
අපර පදයේ මුල් ස්වරය ලොප් වී පෙර පදය හා සන්ධි වීම පරස්වර ලෝප සන්ධියයි.
උදා: මැති + උතුමා = මැතිතුමා, මුනි + ඉඳු = මුනිඳු

4. ගාත්‍රාක්ෂර ලෝප සන්ධිය
ගාත්‍රාක්ෂරයක් ස්වරයක් සමඟ ලොප් කොට අර්ධ අනු නාසිකය පූර්ණ අනුනාසිකයක් බව්ට පත්කර ගලපන සන්ධිය ගාත්‍රාක්ෂර ලෝප සන්ධියයි.
උදා: තඹ + පලා = ත + ඹ + අ + පලා = තම්පලා

ආදේශය
5. ස්වරාදේශ සන්ධිය
පෙර පදයේ අග ස්වරයත්, අපර පදයේ මුල් ස්වරයත් යන දෙකම වෙනුවට වෙනමම ස්වරයක් ආදේශ කිරීම ස්වරාදේශ සන්ධියයි
උදා: වීර + උදාර = වීර් + අ + උදාර (ඹ) = වීරෝදාර

6. ගාත්‍රාදේශ සන්ධිය
ගාත්‍රාක්ෂරයකට වෙනත් ගතකුරක් ආදේශ කිරීමෙන් ගලපන සන්ධිය ගාත්‍රාදේෂ සන්ධිය නම් වේ.
උදා: ගිනි + කම් = ගිනි + ක් +අ + ම් (ය) = ගිනියම්, දඬු + කම් = දඬු +ක් + අ + ම්(ව)= දඬුවම්

7. පූර්ව රූප සන්ධිය
පෙර පදයේ අගට යෙදෙන වර්ණය, අපර පදයේ මුලට යෙදෙන වර්ණය හා ගැලපීම පූර්ව රූප සන්ධියයි
උදා: කම් + හල = කම්මල, සිත් + කම් = සිත්තම්

රූප
8. පරරූප සන්ධිය
අපර පදයේ මුලකුර, පෙර පදයේ අග අකුරට දීමෙන් නිර්මාණය කෙරෙන සන්ධිය
උදා: සත් + දවස = සද්දවස, ලිප් + ගල = ලිග්ගල

9. ද්විත්ව රූප සන්ධිය
පෙර පදයේ අග ස්වරය ලොප් කර ඉතිරි ගාත්‍රාක්ෂරය දෙකක් බවට පමුණුවා අපර පදයේ මුල් ස්වරය සමඟ ගැලපීම
උදා: රුක් + අත්තන = රුක් + ක් + අ + ත්තන = රුක්කත්තන

10. ආගම සන්ධිය
පෙර පදයේ අග ස්වරය ලොප් නොවී අපර පදයේ මුල් ස්වරය වෙනුවට ගාත්‍රාක්ෂරයක් ආදේශ කිරීම
උදා: නි +අවුල් = නි +ර් + අ + වුල් = නිරවුල්

ආශ්‍රිත – අපට උරුම සිංහල – ආරියවංශ මුතුගම
දොස්-නිදොස් විශ්ලේෂණය – සිළුමිණ පුවත්පත

  1. dinesh
    2010 අගෝස්තු 24 දින ප.ව. 3:05 ට

    than you very much.

  1. No trackbacks yet.

ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ WordPress.com ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Twitter picture

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Twitter ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Facebook photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Facebook ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Google+ photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Google+ ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

%d bloggers like this: