නිවස > කාළීන සිදුවීම්, ධර්ම සාකච්ඡා, බුදු දහම > වඳිමු තෙරුවන අරුත දැනගෙන

වඳිමු තෙරුවන අරුත දැනගෙන


බෞද්ධයෙකු වීමේ මුල් පියවර බුදුන්, දහම්, සඟුන් සරණ යාමයි. එසේ තෙරුවන් සරණ යන බෞද්ධයා සිතක උපදින නොසන්සුන් කම, ව්‍යාකූලත්වය,  බිය දුරු කරගනු වස් තෙරුවන් ගුණ සිහි කිරීම අතීතයේ සිට පුරුදු පුහුණු කරමින් පැමිණේ. බියටපත් මොහොතක ඉතිපිසෝ ගාථාව කීමට බොදුනුවන් ඉබේම පෙලඹෙන්නේ එකී පුරුද්ද නිසයි. එවන් අවස්ථාවක බුදු ගුණ මෙනෙහි කරමින් බුදු රුවක් සිත්හි මවා ගෙන, බුදුවරයෙකුගේ කරුණා, මෙත්තා ආදී ගුණයන් සිහි කිරීමෙන්ද  ස්වක්ඛාත, සුපටිපන්න ආදී දහම් සඟුන් ගුණ සිහි කිරීමෙන්ද  බිය, අසහනය ආදී චිත්ත පීඩා දුරු වේ.

වර්තමානයේ බහුතරයක් සැදැහැවතුන් විසින් තෙරුවන් ගුණ ගාථා සජ්ජායනයේදී කටපාඩමින් ගාථා කියවාගෙන යතත් එහි අන්තර්ගථය මෙනෙහි නොකෙරෙයි. බොහෝවිට මීට හේතුව වන්නේ කුඩා කල ඉගෙනගත් මෙම පාලි ගාථා වල අදහස අප මතකයේ නොරැඳීමයි. මෙවන් අවස්ථාවල අප අතින් ගාථා සජ්ජායනයක් මිස තෙරුවන් ගුණ මෙනෙහි කිරීමක් හරියාකාරව සිදු නොවේ. එබැවින් තෙරුවන් ගුණ ගැන හොඳින් දැනගෙන, අර්ථය වටහාගෙන සිටීම වටී. ගාථා කියන්නන් වලේ කියැවීම පසෙකලා තෙරුවන් ගුණ මෙනෙහි කරනු වස් මෙම ලිපි පෙලින් තෙරුවන් ගුණ පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක විග්‍රහයක් පාඨක සැදැහැවතුන් වෙත ගෙන එන්නට අප බලපොරොත්තු වෙමු.

පළමුව බුදු ගුණ බුදු ගුණ විමසා බලමු.

අරහං

– අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චතුරාර්ය සත්‍ය අවබෝධ කල සේක.
– සසර පෙර පුරුදු සමගම සියලු කෙළෙසුන් නැසූ සේක.
– සියලු පාපයන්ගෙන් මිදුන හෙයින් ,රහසින්වත් පවු නොකළ සේක.
– සියලු ලෝ වැසියන්ගේ, උතුම් ආමිෂ පූජාවන්, අති උතුම් ප්‍රතිපත්ති පූජාවන්, සියල්ලටම සුදුසු වන සේක

බුදුවරයෙකුටම  ආවේණික මෙම ගුණයන් හේතුවෙන් අරහං නම් වන සේක. මෙම අරහං ගුණය සීල, සමාධි, පඤ්ඤා, විමුක්ති, විමුක්ති ඥාන දස්සන ලෙස අංග පහකින් යුක්ත ය.

සම්මා සම්බුද්ධ

අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, දුක, දුක හට ගැනීම,  දුක නැති කිරීම සහ දුක නැති කරන මගද යන පරම සත්‍ය හතර තමන් වහන්සේ විසින්ම, අවබෝධ කොරගත් හෙයින් සම්මා සම්බුද්ධ නම් වන සේක

විජ්ඡා චරණ

බුදුපියාණන් වහන්සේ විද්‍යා ඥාණ අට, පසලොස් සරණ ගුණයන්ගෙන් යුතුව, සීල සමාධි ප්‍රඥා යන ත්‍රිශික්ෂාවෙන් සම්පන්නව අවිද්‍යාව නම් මෝහාන්ධකාරය දුරුකල බැවින් විජ්ජාචරණ නම් වන සේක.

සුගත

ආර්‍ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය හෙවත් මැදුම් පිළිවෙතෙහි ගමන් කරමින් අමා මහ නිවනට සපැමිණි බැවින්ද, යථාවාදී තථාකාරී වන බැවින්ද, ප්‍රිය වචන දේශනා කල බැවින්ද, ප්‍රිය මනාප වූ බැවින්ද බුදුරජාණන් වහන්සේ සුගත නම් වන සේක.

ලෝකවිදූ

බුදුරජාණන් වහන්සේ තුන් ලෝකය පිළිබඳ සියලු දේ හොඳින් අවබෝධ කරන ලද බැවින් ලෝකවිදු නම් වන සේක.

අනුත්තර

බුදුන් වහන්සේට සමාන හෝ උසස් ජීවියෙකු ලොව පහල නොවන හෙයින් අනුත්තර නම් වන සේක.

පුරිසදම්ම සාරථි

දමනය කරන්නට අසිරු දෙව් බඹුන් ද, යකුන්ද දමනය කල බැවින් පුරිස ධම්ම සාරථී නම් විය.

සත්ථා දේව මනුස්සානං

දෙව් මිනිසුන් ආදී ලෝ වැසි සියළු සතුනට ශාස්තෲවරයාණන් වෙමින් සසර කතරින් ලෝ සතුන් එතෙර කරවන  බැවින් සත්ථා දේව මනුස්සානං නම් විය.

බුද්ධෝ

බුදු රජාණන් වහන්සේ අවබෝධ කරගත් ධර්මය ඒ අයුරින්ම අන්‍යන්ට දේශනා කර අවබෝධ කරදුන් සේක. බුද්ධ යන්නෙන් පසේ බුදුවරු සහ රහතන් වහන්සේ ද ගම්‍ය වන බැවින් සම්මා සම්බුද්ධ යන්නක්‌ වෙනම පවසද්දී අතිරේකව බුද්ධ යන්නක්‌ පැවසීම අනවශ්‍යය.

භගවා

අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ …
– සිව් වනක් පිරිසම ඇති කළහ
– සියලු ලෝ වැසියන් විසින්ම, ගරු කිරීමට සුදුසුය
–  අප්‍රමාණ වූ බුදු ගුණයන්ගෙන් යුතුය
–  කීර්තිමත්ය.
– පිරිවර සහිතය.
– අධිපතිය.
– පරාර්ථකාමීය.
– රාගාදි කෙළෙසුන් නැසූහ.
– භාවනාවෙන් නිවනට පැමිණිසේක ……. එවන් ගුණයන්ගෙන් යුතු බැවින් භගවා නම් විය.

මේ අයුරින් වන බුදුගුණ මෙනෙහි කිරීම තුලින්ම  බුද්ධානුස්සතිය වැඩීම ද සිදුවෙයි. සියළු කෙලෙස් නැසූ මහ කරුණා, මහා ප්‍රඥා ආදී ගුණයන්ගෙන් පිරිපුන් බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ගුණ කඳ මෙනෙහි කිරීමෙන් සසල සිත් සන්සුන් ව ඉඳුරන් පවා දමනය වෙයි. එවන් බුදුගුණ මෙනෙහි කරමින් යහපත් සමාජයක් කරා පිය නඟන අර්ථාන්විතව බුදුමඟ යන සැදැහැවතුන් පිරිසක් බිහි කරමු

තෙරුවන් සරණයි

  1. chamara
    2010 අගෝස්තු 31 දින පෙ.ව. 4:42 ට

    Tharindu,
    Bohoma pin obe uthsahayata.. namuth methana podi awlak vela thiyenava. Me samahara therum gena mata pahadili ne. Kohenda me tika uputa gaththe kiyanavada?
    Anuththara saha purisadhamma saarathi kiyanne guna 2k nevei. Ekak. Ethakota methana podi awlak thiyena bava oyata penava athi. Oya liyapu vidiyata guna 10k thiyenava….

  2. rava
    2010 අගෝස්තු 31 දින පෙ.ව. 10:23 ට

    තරිදු මමත් දහම් පාසලෙ උගන්වන්න මුලින්ම ගිය දවසෙ මට ලැබුනු පන්තියෙ ඉන්න ආයගෙ ඇහැව්වෙ, ” ඉතිපිසො ” ගාථාවෙ තෙරුම. හැමදාම මතුරනවා හැබැයි තෙරුම දැනගෙන හිටියෙ නැහැ. එ වැඩිහිටි ලමයි.

  3. chamara
    2010 සැප්තැම්බර් 1 දින පෙ.ව. 6:24 ට

    Rava, Niyama kathavak thamai… e ayata anukampa karala kiyala denna thamai ithin apita venne. Budu dahama kenekgen ahala denagaththoth misak avabodha karanna puluvan budu kenektama vitharai ne. E kattiya me dahama gena hariyata ahala thiyenna nathuva athi. Samahara daham pasalvala ugannana hati dakkamath sanvegayak thamai danenne.

  4. 2010 සැප්තැම්බර් 1 දින පෙ.ව. 8:36 ට

    chamara :

    Tharindu,
    Bohoma pin obe uthsahayata.. namuth methana podi awlak vela thiyenava. Me samahara therum gena mata pahadili ne. Kohenda me tika uputa gaththe kiyanavada?
    Anuththara saha purisadhamma saarathi kiyanne guna 2k nevei. Ekak. Ethakota methana podi awlak thiyena bava oyata penava athi. Oya liyapu vidiyata guna 10k thiyenava….

    අනුත්තර පුරිසදම් සාරථී යනු ගුණයන් 2ක් ලෙසටයි බොහෝ බෞද්ධ ග්‍රන්ථ වල සදහන් වන්නේ. බුදුගුණ අලංකාරය, ශ්‍රී සද්ධර්ම ප්‍රදීපය, බුත්සරණ, අමාවතුර ආදී ග්‍රන්ථද අනුත්තර සහ පුරිසධම්ම සාරථී ගුණයන් වෙන වෙනම පැහැදිලි කරනවා.

  5. chamara
    2010 සැප්තැම්බර් 4 දින ප.ව. 8:37 ට

    Samavenna.. mama kalin meka dakke na. Log venna bari una davas keepayakata….

    Mata pahadili karanavada kohomada kiyala ara list eka 10k une? Mata eka therenne na… Ekai mama denaganna ahuve. Oba mage prashne kotasakata uththarayak denna uthsaha kara thibenava. Namuth mata sampoorna pilithurak labila ne neda? mata pahadili karala denavada? Bohoma pin!

    • තරිදු
      2010 සැප්තැම්බර් 5 දින ප.ව. 11:21 ට

      මෙහිදී ගුණ දහයක් තිබෙන්නෙ බුද්ධෝ යන ගුණයත් විස්තර කර ඇති බැවිනි. එහෙත් එය බුදු ගුණයක්ම පමණක් නොවෙන නිසා නව අරහාදී ගුණ වලට අඩංගු කර නොගනී.

      අනුත්තර හා පුරිසදම්ම සාරථී යනු ගුණ දෙකකි. ඒ පිළිබදව චේතියාගෙ පිළිතුරේ සදහන් කර ඇත.

      මෙය උපුටා ගැනීමක් නොවේ.

  6. chamara
    2010 සැප්තැම්බර් 5 දින ප.ව. 11:27 ට

    Bohoma pin Tharindu….

    Buddho yanna Budu gunayak pamanak nove yannen adahas vanne kumakda?

    • තරිදු
      2010 සැප්තැම්බර් 5 දින ප.ව. 11:55 ට

      බුද්ධෝ යන්නෙහි තේරුම බුදු රජාණන් වහන්සේ අවබෝධ කරගත් ධර්මය ඒ අයුරින්ම අන්‍යන්ට දේශනා කර අවබෝධ කරදීම යන්න නිසා එයින් රහතන් වහන්සේලාත් ගම්‍ය වේ. එම නිසා එය සඟ ගුණයක්ද වේ.

  7. chamara
    2010 සැප්තැම්බර් 6 දින පෙ.ව. 12:01 ට

    Hmm… Eka pahadili na ne. Ethakota sangayage guna athulath gaathave ehema deyak na ne.

  8. chamara
    2010 සැප්තැම්බර් 6 දින පෙ.ව. 12:53 ට

    Thava deyak…. Budu kenekuge gunayan e ayurin pihitanne thavath Budu kenekutama pamanai neda? Ese nam oba kiyana de dharmayata patahani venava neda?

    Sanghaya vahansela yannen, rahathan vahanse pamanak hangenne natha. Sanga guna yanu siyalu sanghaya sandaha podu guna samoohayak neda? ethakota, aayeth obe prakashaye awlak penenava…

    • තරිදු
      2010 සැප්තැම්බර් 6 දින පෙ.ව. 8:20 ට

      chamara :

      Hmm… Eka pahadili na ne. Ethakota sangayage guna athulath gaathave ehema deyak na ne.

      සඟ ගුණ ඇතුලත් ගාථාවෙහි සඟ ගුණ සියල්ලම ඇතුලත් නැත.

      chamara :

      Thava deyak…. Budu kenekuge gunayan e ayurin pihitanne thavath Budu kenekutama pamanai neda? Ese nam oba kiyana de dharmayata patahani venava neda?

      Sanghaya vahansela yannen, rahathan vahanse pamanak hangenne natha. Sanga guna yanu siyalu sanghaya sandaha podu guna samoohayak neda? ethakota, aayeth obe prakashaye awlak penenava…

      ඔව්, බුදු කෙනෙකු සතු බුදුවරුන්ට පමණක් සීමාවු ගුණයන් පිහිටන්නේ තවත් බුදු කෙනෙකුට පමණයි.
      ඔව්, සඟ ගුණ යනු සංඟයා වහන්සේලා හට පොදු ගුණ සමූහයක්.
      ඉහත සදහන් ගුණය සඟ ගුණයක් යැයි මා පැවසුවේ එය සංඟයා වහන්සේලාද සතු බැවිනි.

  9. chamara
    2010 සැප්තැම්බර් 6 දින පෙ.ව. 11:40 ට

    Sangaya vahanse sathu guna budun vahanse pehadili lesa desana kota thiyenava gaathavakata gonu karala. Ethakota, kumana karunak nisa eya sangaya vahanse thulada elesama thibenne yai kiyanne kohomada? Eya Budu dahame nathi deyak. Nikam hithanna. Budu kenekuge guna, thava budu kenektama pamanai thiyenne kiya obama kivva. Eya ehema thamai. Budu guna, budun vahanselata ananyai. Venath keneku thula elesa thibennata ba. Mokada, un vahansela anek ayata vadiya bohoma usas nisa. Ehema venne ai kiyala api ahala thiyenava.

    Budun vahanse, avata giyata theruvan guna gaatha thuna desana kale na. Ema gaathavala, ema guna, adu nathuva thiyenava. Ese nam, oba kiyana de apahadiliy…

    • තරිදු
      2010 සැප්තැම්බර් 6 දින ප.ව. 9:08 ට

      බුද්ධෝ යන්නෙහි තේරුම බුදු රජාණන් වහන්සේ අවබෝධ කරගත් ධර්මය ඒ අයුරින්ම අන්‍යන්ට දේශනා කර අවබෝධ කරදීම යන්න බැවින් එයින් සංඟයා වහන්සේලාත් ගම්‍ය වේ. එබැවින් එය බුදුවරුන් සතු ගුණයක්ම වන්නෙ නැත.

      බුදු කෙනෙකුගේ ගුණ තව බුදු කෙනෙකුට පමණයි තියෙන්නේ යැයි මා පවසා නැත, මා පවසා ඇත්තෙ “බුදු කෙනෙකු සතු බුදුවරුන්ට පමණක් සීමාවු ගුණයන් පිහිටන්නේ තවත් බුදු කෙනෙකුට පමණයි.” යන්නයි.
      බුදුවරුන් සතුව වෙනත් පුද්ගලයන්ගෙන් ස්වායත්ත වූ ගුණ ඇත්ත බුදුවරුන් සතු සියලුම ගුණ වෙනත් පුද්ගලයන්ගෙන් ස්වායත්ත නොවේ. තවද බුදු ගුණ සියල්ලම ‘ඉතිපීසෝ …” ගාථාවෙහි අඩංගු නොවේ.

  10. chamara
    2010 සැප්තැම්බර් 7 දින පෙ.ව. 6:37 ට

    Tharindu, samavenna mama Buduvarunge guna gena oya kiyapu de dingak patalavagena. Namuth oya ai aaye aaye kiyanne Budu guna, sanga guna, e gaathavala sampoornayen na kiyala? Mama danna tharamata siyalu guna no-aduva thiyenne onna oya gaatha vala pamanai! Kisima pothaka pathaka ehema aththeth na, kisi kenekta ehema poth liyannath ba.

    Thava deyak…. ‘Buddho’ yannehi theruma oba kiyana eka nam, Pasebuduvarunta e Budu gunaya adaala venne na neda? Aayemath nogalapeemak. Mata vatahenne na…

    • තරිදු
      2010 සැප්තැම්බර් 7 දින පෙ.ව. 10:25 ට

      එම ගාථාවල සියළු ගුණ නෑ යැයි පැවසුවේ තෙරුවන් ගුණ මෙපමණකට සීමා කරන්න නොහැකි නිසා. උදා- බුදු හාමුදුරන්ගේ යථාවාදී තථාකාරී ගුණය බුදුගූණ ගාථාවෙහි ඇතුලත් නොවේ.

      බුද්ධෝ යන්න පිළිබදව ඔබට ඇති ගැටළුව මටද ඇති අතර ඒ පිළිබදව කරුණු සොයමින් පසුවෙමි. පැහැදිලි පිළිතුරක් ලද සැනින් ඔබට පිළිතුරක් ලබා දෙන්නම්.

  11. chamara
    2010 සැප්තැම්බර් 8 දින පෙ.ව. 4:51 ට

    Niyamai Tharindu. Oya kiyana de theruna. Gataluva theruna. Budu guna ananthai apramaanai. Eya pothvala na. Oba udinma liyapu post eketh thiyenne dingai. E okkoma nivaradida danneth na ne. Udaharanayak vidiyata ‘Boddho’ yannehi theruma obatath getaluvak…..

    Lihanna mama udavvak dennam. Kiyavala kiyanna meka gena hithena de.

    Anantha vu nava arahadi Budu guna apita methekai kiyanna ba. E pilibanda Buddha desanava (Budu kenek eka gunayak desana kalath jeevitha kaaledi ivara novena bava) api dannava. Namuth Budun vahanse gaathavakata ema nava arahadi guna gonu karala thiyenava. E gaathava sampoornai. adu na.

    Kohomada ehema venne? Dharmathavayak thiyenava gathi handa anuva gathi gunaya nagenava kiyala. Api katha karana vachana katha karana vidiya anuva eeta adaalava ape hithe gunayak nagenava. Budu gunath ehemai. ‘arahan’ yai kiyana vita eeta adaala gunaya api thula nagenava. Pothak pathak kiyevvata e anantha gunaya na. Namuth budu hamuduruvo apita e venuvata gaathavak kiyala deela thiyenava paavichchi karanna.

    Thava vedagath deyak… Ithaa vedagath. api Budu guna menehi karaddi, nikamata hithamu mehema kivva kiyala. ‘rahasinvath paw nokala heyin arahan nam viya’…. Ehema kiyanna honda na. Hithannavath honda na. Ai e? Budu kenektavath kiyala kelavarak nathi gunayak api laghu karanava vachana keepayakata. Api evan deyin karanne Budun vahanselata balavath asadharanayak. Evani de apen novenna thamai apita budu guna gaathavak unvahanse desana karala thiyenne.

    Budu guna bhavanaava karaddi, api kohenhari ahapu vidiyata vachana valata theruma deela buduvarunta asaadharana kam karanna honda na. Maha pawak. Karanna oone mehemai. ‘Arahan’ yai kiyana gaman eya thaman thulinma nagenna denna. Vena therum hithanna epa. E vachanaya hariyata kiyanna. Anik gunath ehemai… Ehema kaloth mahathpalai mahaanisansai…

    mama ahala thiyenava Ithipi-so gaathava sindu vage kiyanava. sinhalen kiyanava. Balanna ehema aya kochchara paw karagannavada? loka prasidda hamuduruvaru pavaa. Mata eyala gena hari dukai. Eyala buduvarunta loku asaadharanayak karanava avidyaava nisa.

    Budu guna gaathave siyalu gun no-aduva thiyenava. Oba kiyanava vage vachana pada api kiyanava. ‘yathaavaadi thathaakaari’ aadi pada. Evayen kiyavena gunath ara guna 9 ma athi. mokada api kavruth e guna 9, hariyatama danne na. Jeevitha kaaledi kiyala ivara karanna bari deyak api hariyata danne kohomada?

    Me post eka gena hithena de mata kiyannako. Oyage anith gataluvatath uththara denna uthsaha karannam.

  12. 2010 ඔක්තෝබර් 16 දින පෙ.ව. 10:36 ට

    Oba buduguna Bhavanaawata naganna kemathida?

    Budu guna siyalla sinhala therum samaga alankaara bhavana audios (mp3) methanin labaaganna.

    http://sinhaladharmastore.blogspot.com/p/listen-and-contemplate-to-meditate.html

    Vinnaana Dhaathu baavanaavata pasu, buduguna dekagatha heka

  13. Amila Hemantha
    2012 සැප්තැම්බර් 22 දින ප.ව. 7:44 ට

    me wage blog 1k karagena yana oyalata godaak pin, darmanchanaya deela me karaganne loku kusala karmayak. me pin oyala athulu oyalage demapiyanwath niwanata pamunuwalanna hethu wasana wewa………..!

  14. harsha prabath
    2013 මැයි 21 දින පෙ.ව. 2:12 ට

    godak hoai budusaranai!

  15. Lakmali
    2013 ඔක්තෝබර් 4 දින ප.ව. 11:47 ට

    Bohoma Pin!

  16. 2013 ඔක්තෝබර් 22 දින පෙ.ව. 11:26 ට

    sldevotion.wordpress.com

    Thanks.

  17. lakmi
    2014 නොවැම්බර් 11 දින ප.ව. 4:19 ට

    “rahasin wath paw nokota..kelesarayenuth duru kota” yana kavi thibenam upload karanna

  18. sithara
    2014 දෙසැම්බර් 8 දින ප.ව. 2:58 ට

    rasin wath paw nokota kelesarayanuth duru kota nisi uyen pudata arahayana nama kiyathi muniduta

  19. Gemal
    2015 පෙබරවාරි 22 දින පෙ.ව. 11:51 ට

    Pin sudu Veva!

  20. dhammika mayadunne
    2015 පෙබරවාරි 23 දින ප.ව. 4:24 ට

    Pls send meaning of Buddha, Dharmaya, Nama Rupa, Sowahan, Diuya, Bhavana, Brahma n there are many. If u r unable to give most understable meaning of above to a. Lamen then the purpose of your blog is lost.

  21. P Samarajeewa
    2015 සැප්තැම්බර් 6 දින පෙ.ව. 11:44 ට

    Thank you so much. May the blessing of the Noble Triple Gem be with you always!

  1. No trackbacks yet.

ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ WordPress.com ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Twitter picture

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Twitter ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Facebook photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Facebook ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

Google+ photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Google+ ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න / වෙනස් කරන්න )

%d bloggers like this: